iOS

dòng hệ điều hành di động của Apple

iOS (trước đây là iPhone OS) là hệ điều hành trên các thiết bị di động của Apple. Đây là hệ điều hành chạy trên các sản phẩm iPhone, iPad, và iPod Touch và là hệ điều hành phổ biến thứ 2 trên toàn cầu, sau Android của Google.

iOS
IOS wordmark (2017).svg
Nhà phát triểnApple Inc.
Được viết bằngC, C++, Objective-C, Swift
Họ hệ điều hànhMac OS X/BSD/Unix-like
Tình trạng
hoạt động
Đang hoạt động
Kiểu mã nguồnMã nguồn đóng
Phát hành lần đầu29 tháng 6 năm 2007
Có hiệu lực
trong
Đa ngôn ngữ (40 ngôn ngữ)
Nền tảng64-bit32-bit ARM (iPhone, iPod, iPad, iPad Mini, và thế hệ thứ hai. và cao hơn Apple TV), Apple A4, Apple A5, Apple A5X, Cortex A8, Apple A6, Apple A6X, Apple A7, Apple A8, Apple A8X, Apple A9, Apple A9X, Apple A10 Fusion, Apple A10X Fusion, Apple A11 Bionic, Apple A12 Bionic, Apple A12X Bionic,Apple A12Z Bionic, Apple A13 Bionic, Apple A14 Bionic
Loại nhân hệ điều hànhHybrid
Giao diện
mặc định
SpringBoard (Multi-touch, GUI)
Giấy phépQuyền sở hữu EULA ngoại trừ các thành phần mã nguồn mở
Website chính thứcwww.apple.com/ios

Ban đầu hệ điều hành này chỉ được phát triển để chạy trên iPhone (gọi là iPhone OS), nhưng sau đó được mở rộng để chạy trên các thiết bị khác của Apple như iPod Touch (tháng 9 năm 2007) và máy tính bảng iPad (tháng 1 năm 2010). Tính đến tháng 1 năm 2017, App Store trên iOS chứa khoảng 2.2 triệu ứng dụng, 1 triệu trong số đó là ứng dụng chỉ dành cho iPad và được tải về tổng cộng khoảng 130 tỷ lần. Trong quý 4 năm 2010, có khoảng 26% điện thoại thông minh chạy hệ điều hành iOS, xếp sau về thị phần so với Android của GoogleSymbian của Nokia.[1]

Giao diện người dùng của iOS thân thiện với thao tác cảm ứng đa điểm bằng tay, cũng như hỗ trợ bút stylus Apple Pencil (chỉ dành cho iPad Pro). iOS chỉ cho phép thay đổi nhạc chuông và hình nền, không hỗ trợ thay đổi giao diện. Có nhiều hãng sản xuất Android đã tùy biến giao diện Android trên thiết bị của mình giống với giao diện iOS, có thể kể đến Color OS hay MIUI.

Phiên bản mới nhất là iOS 15iPadOS 15 đang được thử nghiệm vào tháng 6 năm 2021, hỗ trợ cập nhật cho các thiết bị từ iPhone 6s trở lên, iPad Pro 12.9-inch (đầu tiên của thế hệ thứ 5), iPad Pro 11-inch (đầu tiên của thế hệ thứ 3), iPad Pro 10.5-inch, iPad Pro 9.7-inch, iPad (thứ năm của thế hệ thứ 8), iPad Mini (thế hệ thứ 4 và 5), iPad Air (thứ hai của thế hệ thứ 4)

Lịch sử

iOS được tiết lộ tại Hội nghị và Triển lãm Macworld diễn ra vào 9 tháng 1 năm 2007 và được phát hành vào tháng 9 năm đó cùng với thế hệ iPhone đầu tiên.[2] Khi đó, hệ điều hành này chưa có một cái tên riêng nên chỉ đơn giản là "iPhone OS".[3] Ban đầu, ứng dụng bên thứ ba không được hỗ trợ. Steve Jobs đã tuyên bố các nhà phát triển có thể xây dựng các ứng dụng của mình chạy trên iPhone mà Apple "sẽ cư xử như những ứng dụng mặc định trên iPhone".[4][5] Vào ngày 17 tháng 10 năm 2007, Apple thông báo đang phát triển bộ công cụ phát triển phần mềm cho iPhone và sẽ đưa nó đến "tay của các nhà phát triển vào tháng 2".[6] Ngày 6 tháng 3 năm 2008, Apple đã phát hành bản dùng thử đầu tiên, cùng với một cái tên đầu tiên cho iOS, đó là "iPhone OS".

Tháng 6 năm 2010, Apple đổi tên iPhone OS thành iOS. Tuy nhiên "iOS" đã được Cisco dùng để đặt tên cho hệ điều hành của mình trước đó. Để tránh các tranh chấp bản quyền trong tương lai, Apple đã xin giấy phép sử dụng thương hiệu iOS từ Cisco,[7] điều này giống với cách Apple đã mua thương hiệu "iPhone" để sử dụng cho điện thoại thông minh của mình.

Gần đây, bài báo cáo của Tổ chức Ân xá Quốc tế về phần mềm gián điệp Pegasus đã gây chấn động dư luận. Danna Ingleton - Phó giám đốc công nghệ Tổ chức Ân xá cho biết: "Apple tự hào về tính năng bảo mật và quyền riêng tư của mình, nhưng NSO Group đã phá vỡ tất cả. Phân tích pháp y phát hiện bằng chứng không thể chối cãi rằng phần mềm gián điệp của NSO đã lây nhiễm thành công các mẫu iPhone 11 và iPhone 12 thông qua tấn công zero-click (không nhấp chuột). Hàng nghìn iPhone có khả năng bị xâm phạm. Đây là nỗi lo toàn cầu, ai cũng có nguy cơ gặp rủi ro, ngay cả những "gã khổng lồ" công nghệ như Apple cũng không đủ trang bị để đối phó với giám sát quy mô lớn".

Tán thành lập luận từ tổ chức này, Citizen Lab - phòng nghiên cứu về bảo mật internet của Đại học Toronto (Mỹ) cùng lúc đó cũng công bố báo cáo của riêng họ. Theo đó, họ phát hiện iPhone 12 Pro Max và iPhone SE2 chạy hệ điều hành iOS từ 14.0 trở lên vẫn không thể miễn nhiễm trước Pegasus.

Bill Marcza - nhà nghiên cứu cấp cao tại Citizen Lab cảnh báo: “Apple gặp phải vấn đề đáng báo động với bảo mật trên iMessage. Hệ thống BlastDoor (được giới thiệu trên iOS 14 để ngăn cản tấn công zero-click) không giải quyết được vấn đề".

Theo Washington Post, tháng trước, một tin nhắn lạ âm thầm được gửi đến chiếc iPhone 11 của Claude Mangin - vợ của một nhà hoạt động chính trị bị bỏ tù ở Morocco. Tin nhắn này đến từ tài khoản Gmail "linakeller2203", không âm thanh, không hình ảnh, lặng lẽ vượt qua hệ thống bảo mật Apple và xâm nhập vào thiết bị của nạn nhân.

Claude Mangin tin rằng thiết bị của Apple sẽ bảo vệ cô khỏi việc bị theo dõi. Thế nhưng, cả hai chiếc iPhone 11 lẫn iPhone 6s mà cô dùng đều bị nhiễm mã độc Pegasus.

Cũng như Claude Mangin, Hatice Cengiz - hôn thê của một phóng viên tờ Washington Post gần đây mới phát hiện iPhone mình từng bị tấn công nhiều lần vào đầu tháng 10.2018. Thời điểm đó, chồng chưa cưới của cô bị sát hại. Cô cũng từng đinh ninh iPhone là thiết bị không ai có thể hack được, cho đến khi có kết quả pháp y từ Tổ chức Ân xá Quốc tế.

Các nhà nghiên cứu ghi nhận iPhone bị nhiễm Pegasus hàng chục lần trong những năm gần đây. Điều này có thể gây tổn hại đến danh tiếng của Apple, nhất là khi so với đối thủ Google.

Tổ chức Ân xá Quốc tế kiểm tra 67 smartphone, trong đó có 34 chiếc iPhone là đối tượng của Pegasus. 23 chiếc đã bị tấn công, còn 11 chiếc có dấu hiệu bị Pegasus xâm nhập nhưng chưa thành công.

Trong khi đó, chỉ có 3 trong số 15 chiếc điện thoại Android có dấu hiệu bị tấn công.

Sau khi biết tin, Apple lập tức lên án những cuộc tấn công sử dụng phần mềm Pegasus. Ivan Krstić - kỹ sư trưởng về bảo mật của Apple cho biết: "Các cuộc tấn công như thế này rất tinh vi, tốn hàng triệu USD, thường có thời gian ngắn hạn và nhắm vào các cá nhân cụ thể. Điều đó có nghĩa là chúng không phải mối đe dọa đối với phần lớn khách hàng của Apple, nhưng chúng tôi sẽ làm việc không mệt mỏi để bảo vệ người dùng, bổ sung các biện pháp bảo vệ mới cho thiết bị và dữ liệu".

Kho hình ảnh

Phần mềm và ngôn ngữ lập trình

Các phần mềm (ứng dụng) trên iOS được người dùng tải về từ App Store - kho ứng dụng của iOS, ngoài ra cũng có những kho ứng dụng không chính thống khác, mà đa phần được tải qua Cydia khi jailbreak máy. Các phần mềm này được các nhà phát triển (developers) sử dụng ngôn ngữ lập trình Objective-C và sau này được thay thế bằng Swift.

Để đăng tải phần mềm lên App Store, nhà phát triển phải đăng ký 1 tài khoản Developer để được cấp phép phát hành phần mềm. Apple sẽ thu phí cho loại tài khoản Developer này và kiểm duyệt nội dung cũng như khả năng tương thích của ứng dụng với iOS trước khi nó xuất hiện trên App Store.

Xem thêm

  • Jailbreak iOS
  • App Store
  • Gần đây, bài báo cáo của Tổ chức Ân xá Quốc tế về phần mềm gián điệp Pegasus đã gây chấn động dư luận. Danna Ingleton - Phó giám đốc công nghệ Tổ chức Ân xá cho biết: "Apple tự hào về tính năng bảo mật và quyền riêng tư của mình, nhưng NSO Group đã phá vỡ tất cả. Phân tích pháp y phát hiện bằng chứng không thể chối cãi rằng phần mềm gián điệp của NSO đã lây nhiễm thành công các mẫu iPhone 11 và iPhone 12 thông qua tấn công zero-click (không nhấp chuột). Hàng nghìn iPhone có khả năng bị xâm phạm. Đây là nỗi lo toàn cầu, ai cũng có nguy cơ gặp rủi ro, ngay cả những "gã khổng lồ" công nghệ như Apple cũng không đủ trang bị để đối phó với giám sát quy mô lớn". Tán thành lập luận từ tổ chức này, Citizen Lab - phòng nghiên cứu về bảo mật internet của Đại học Toronto (Mỹ) cùng lúc đó cũng công bố báo cáo của riêng họ. Theo đó, họ phát hiện iPhone 12 Pro Max và iPhone SE2 chạy hệ điều hành iOS từ 14.0 trở lên vẫn không thể miễn nhiễm trước Pegasus. Bill Marcza - nhà nghiên cứu cấp cao tại Citizen Lab cảnh báo: “Apple gặp phải vấn đề đáng báo động với bảo mật trên iMessage. Hệ thống BlastDoor (được giới thiệu trên iOS 14 để ngăn cản tấn công zero-click) không giải quyết được vấn đề". Theo Washington Post, tháng trước, một tin nhắn lạ âm thầm được gửi đến chiếc iPhone 11 của Claude Mangin - vợ của một nhà hoạt động chính trị bị bỏ tù ở Morocco. Tin nhắn này đến từ tài khoản Gmail "linakeller2203", không âm thanh, không hình ảnh, lặng lẽ vượt qua hệ thống bảo mật Apple và xâm nhập vào thiết bị của nạn nhân. Claude Mangin tin rằng thiết bị của Apple sẽ bảo vệ cô khỏi việc bị theo dõi. Thế nhưng, cả hai chiếc iPhone 11 lẫn iPhone 6s mà cô dùng đều bị nhiễm mã độc Pegasus. Cũng như Claude Mangin, Hatice Cengiz - hôn thê của một phóng viên tờ Washington Post gần đây mới phát hiện iPhone mình từng bị tấn công nhiều lần vào đầu tháng 10.2018. Thời điểm đó, chồng chưa cưới của cô bị sát hại. Cô cũng từng đinh ninh iPhone là thiết bị không ai có thể hack được, cho đến khi có kết quả pháp y từ Tổ chức Ân xá Quốc tế. Các nhà nghiên cứu ghi nhận iPhone bị nhiễm Pegasus hàng chục lần trong những năm gần đây. Điều này có thể gây tổn hại đến danh tiếng của Apple, nhất là khi so với đối thủ Google. Tổ chức Ân xá Quốc tế kiểm tra 67 smartphone, trong đó có 34 chiếc iPhone là đối tượng của Pegasus. 23 chiếc đã bị tấn công, còn 11 chiếc có dấu hiệu bị Pegasus xâm nhập nhưng chưa thành công. Trong khi đó, chỉ có 3 trong số 15 chiếc điện thoại Android có dấu hiệu bị tấn công. Sau khi biết tin, Apple lập tức lên án những cuộc tấn công sử dụng phần mềm Pegasus. Ivan Krstić - kỹ sư trưởng về bảo mật của Apple cho biết: "Các cuộc tấn công như thế này rất tinh vi, tốn hàng triệu USD, thường có thời gian ngắn hạn và nhắm vào các cá nhân cụ thể. Điều đó có nghĩa là chúng không phải mối đe dọa đối với phần lớn khách hàng của Apple, nhưng chúng tôi sẽ làm việc không mệt mỏi để bảo vệ người dùng, bổ sung các biện pháp bảo vệ mới cho thiết bị và dữ liệu".

Liên kết ngoài

  1. ^ “Google's Android becomes the world's leading smart phone platform”. Canalys. ngày 31 tháng 1 năm 2011. Bản gốc lưu trữ ngày 19 tháng 7 năm 2011. Truy cập ngày 8 tháng 2 năm 2011.
  2. ^ Honan, Matthew (ngày 9 tháng 1 năm 2007). “Apple unveils iPhone”. Macworld. Truy cập ngày 24 tháng 7 năm 2011.
  3. ^ “Apple – iPhone – Features – OS X”. Lưu trữ bản gốc ngày 11 tháng 1 năm 2008. Truy cập ngày 24 tháng 7 năm 2011.
  4. ^ Gonsalves, Antone (ngày 11 tháng 10 năm 2007). “Apple Launches iPhone Web Apps Directory”. InformationWeek. Truy cập ngày 24 tháng 7 năm 2011.
  5. ^ Ziegler, Chris (ngày 11 tháng 6 năm 2007). “Apple announces third-party software details for iPhone”. Engadget. Truy cập ngày 24 tháng 7 năm 2011. Không cho phép mã đánh dấu trong: |publisher= (trợ giúp)
  6. ^ Nik Fletcher (ngày 17 tháng 10 năm 2007). “Apple: "we plan to have an iPhone SDK in developers' hands in February". TUAW. Truy cập ngày 24 tháng 7 năm 2011.
  7. ^ Tartakoff, Joseph (ngày 7 tháng 6 năm 2010). “Apple Avoids iPhone-Like Trademark Battle Thanks To Cisco, [[FaceTime]] Deals [sic]”. paidContent. Truy cập ngày 24 tháng 7 năm 2011. Tựa đề URL chứa liên kết wiki (trợ giúp)