Marjolein-klasse

klasse van syntaxa

De marjolein-klasse (Trifolio-Geranietea sanguinei) is een klasse van syntaxa die karakteristiek zijn voor droge en kalkhoudende, vaak zonnige, snel opwarmende standplaatsen. Doorgaans zijn het grazige zoomgemeenschappen die worden aangetroffen op de grens van grasland met bos of struweel, vaak op een (enigszins) hellend maaiveld. De Nederlandse gemeenschappen uit de marjolein-klasse komen hoofdzakelijk voor op matig voedselrijke bodems. Op Europees niveau is de klasse echter merendeels typerend te noemen voor voedselarme bodems.

Marjolein-klasse
Marjolein-klasse met onder andere borstelkrans
Marjolein-klasse met onder andere borstelkrans
Syntaxonomische indeling
Klasse
Trifolio-Geranietea sanguinei
T.Müll. 1962
Afbeeldingen op Wikimedia Commons Wikimedia Commons

In Nederland is de marjolein-klasse vrij zeldzaam en komt alleen voor in Zuid-Limburg, Zeeland, de kalkrijke duinen in het kustgebied en enkele plaatsen in het rivierengebied. De klasse wordt in Nederland hoofdzakelijk aangetroffen op duinhellingen en taluds van holle wegen en dijken. Ook kan zij weleens vlakdekkend worden aangetroffen op verwaarloosde graslandpercelen. De marjolein-klasse wordt in Nederland vertegenwoordigd door maar één verbond: het marjolein-verbond (Trifolion medii).

Aanzicht van een gemeenschap van de marjolein-klasse in Oostenrijk, met onder andere bloedooievaarsbek en witte engbloem

Naamgeving en codering

  • Synoniem: Origano-Geranietea sanguinei Van Leeuwen & Westh. 1961
  • Engels: Thermophilous forest fringe and tall-herb vegetation in nutrientpoor sites
  • Duits: Licht- und wärmebedürftige Saumgesellschaften und Staudenfluren magerer Standorte[1]
  • Hongaars: Lágy szárú erdőszegély-társulások
  • Kroatisch: Šumski rubovi s prevlašću visokih zeleni
  • Pools: Ciepłolubne zbiorowiska okrajkowe
  • Syntaxoncode voor Nederland (rVvN): r17

De Nederlandse naam 'marjolein-klasse' refereert naar de enige orde uit de klasse die in Nederland voorkomt: de marjolein-orde (Origanetalia vulgaris). Deze is naar de wilde marjolein (Origanum vulgare) vernoemd.

De wetenschappelijke naam Trifolio-Geranietea sanguinei is afgeleid van de botanische namen van bochtige klaver (Trifolium medium) en bloedooievaarsbek (Geranium sanguineum). In andere Europese landen spelen de twee laatstgenoemde soorten een veel belangrijkere rol in veel plantengemeenschappen van deze klasse. Bovendien is bloedooievaarsbek niet inheems in Nederland; de soort komt alleen voor als verwilderde sierplant.

Fysiognomie

Het vegetatieaspect van de begroeiingen van deze klasse wordt in Nederland voornamelijk gekenmerkt door middelhoog opschietende kruiden en veel grassen, waaronder vaak langhalmige soorten. Ook kunnen hoog opschietende kruiden soms belangrijke blikvangers zijn, zoals bijvoorbeeld melige toorts (Verbascum lychnitis); dit is een kensoort van de klasse. Het merendeel van de associaties uit de marjolein-klasse die in Europa worden onderscheiden kennen in het bijzonder veel paarsroze- en geelbloeiende soorten.

Onderliggende syntaxa in Nederland en Vlaanderen

De marjolein-klasse kent in Nederland en Vlaanderen slechts één orde met maar één verbond, dat uit twee associaties bestaat. Er zijn in Nederland geen romp- en derivaatgemeenschappen bekend van de klasse.

    • Marjolein-orde (Origanetalia vulgaris)

Diagnostische taxa voor Nederland en Vlaanderen

Wilde marjolein
(Origanum vulgare)
Gewone agrimonie
(Agrimonia eupatoria)
Borstelkrans
(Clinopodium vulgare)
Donderkruid
(Inula conyzae)

In de onderstaande tabel staan belangrijke vertegenwoordigers van de marjolein-klasse voor Nederland en Vlaanderen. De tabel heeft daarom feitelijk alleen betrekking op de gemeenschappen uit het marjolein-verbond (Trifolion medii).

KentaxonTriviale naamBotanische naam
kVgewone agrimonieAgrimonia eupatoria
kKborstelkransClinopodium vulgare
kKdonderkruidInula conyzae
kKruig viooltjeViola hirta
kKmelige toortsVerbascum lychnitis
wilde marjoleinOriganum vulgare
dauwbraamRubus caesius
viltig kruiskruidJacobaea erucifolia
kropaarDactylis glomerata
glad parelzaadLithospermum officinale
eenstijlige meidoornCrataegus monogyna
GoudhaverTrisetum flavescens
ruige anjerDianthus armeria
wilde hokjespeulAstragalus glycyphyllos
rood zwenkgrasFestuca rubra
welriekende salomonszegelPolygonatum odoratum
boslathyrusLathyrus sylvestris
veldlathyrusLathyrus pratensis
hondsroosRosa canina s.l.
bosaardbeiFragaria vesca
veldbeemdgrasPoa pratensis
gewone bermzeggeCarex spicata
smalle weegbreePlantago lanceolata
knoopkruidCentaurea jacea s.l.
ijzerhardVerbena officinalis
wollige distelCirsium eriophorum
duizendbladAchillea millefolium

Fotogalerij

Zie ook

Externe links

  • (en) Trifolio-Geranietea op FloraVeg.EU
Zie de categorie Trifolio-Geranietea sanguinei van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.