Ноҳияи Ишкошим

ноҳия дар ВМКБ

Ноҳияи Ишкошим (форсӣ: ناحیۀ اشکاشم‎) — ноҳияи ҷанубитарини Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон аст ва дар шарқи Ҷумҳурии Тоҷикистон ҷой дорад.

Ноҳияи маъмурӣ
Ишкошим
Ноҳияи Ишкошим
36°43′31″ с. ш. 71°36′48″ в. д.HGЯO
Кишвар [[|]]
ТобеъиВилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон
Шомили2 шаҳрак, 7 ҷамоат
Маркази маъмурӣИшкошим
Таърих ва ҷуғрофиё
Таърихи таъсис27 октябри 1932
Масоҳат3656,0 км² км²
Баландӣ
  • · Миёна


  • 3000 м
Вақти минтақавӣUTC+05:00
Аҳолӣ
Аҳолӣ30 600[2] нафар (2022)
Миллияттоҷикон
Мазҳабмусулмонон, исмоилиҳо, шиъаҳо
Забонҳои расмӣтоҷикӣ. Забонҳои маҳаллӣ вахонӣ (x̌ik zik)(20 ҳаз. нафар), ишкошимӣ(900 нафар)
Шиносаҳои ададӣ
СарвожаIS
Рамзи ISO 3166-2TJ.BK.IS
Коди телефон+992 3553
Нишонаи почта736500
Домени интернетtj
Коди мошинҳо04 TJ
Ишкошим дар харита
 Парвандаҳо дар Викианбор

Ин ноҳия 27 октябри соли 1932 таъсис ёфта аст. Маркази ин ноҳия рустои Ишкошим (форсӣ: اشکاشم‎) аст, ки 104 км ҷанубтар аз шаҳри Хоруғ дар канораи рӯди Панҷ ҷой дорад. Дар солҳои Ҳокимияти Шӯравӣ (27 октябри соли 1932) дар ҳайати ВМКБ ноҳияҳои Рушон, Бартанг, Шуғнон, Роштқалъа, Вахон ва Мурғоб таъсис меёбанд. Соли 1935 ноҳияи Вахон ба ноҳияҳои Вахон ва Ишкошим ҷудо мешавад. Соли 1948 ноҳияҳои Вахону Ишкошим муттаҳид карда шуда, ноҳияи Ишкошим таъсис дода мешавад.[3]

Ҷуғрофия

Ноҳияи Ишкошим дар миёни қаторкӯҳҳои Роштқалъаву Ишкошиму Вахон воқеъ аст. Дар шимолу ғарб бо ноҳияи Шуғнон, дар шимол бо ноҳияи Роштқалъа, дар шарқ бо ноҳияи Мурғоб ва дар ҷануб бо вулусволиҳои Ишкошим ва Вахони вилояти Бадахшони Афғонистон ҳаммарз мебошад.

Аз шимолу шарқи ноҳияи Ишкошим ба шимолу ғарби он рӯди Панҷ гузар мекунанд.

Ноҳияи Ишкошим 3656,0 км² масоҳат дорад.

Мардум

Тақсимоти идории ВМКБ

Бино бар саршумори соли 2015 дар ноҳияи Ишкошим 30 800 нафар зиндагӣ мекунад.[4] Мардуми Ишкошим ба забонҳои порсӣ, ишкошимӣ ва вахонӣ(тақрибан 75%-и аҳолии ноҳия) сухан мегӯянд.Забони порсӣ ба минтақаи таърихии Ишкошим тавассути Бадахшон дар садаҳои XV ва XVI ворид шудааст. Порсӣгӯён ба ин минтақа бештар аз сӯи донишмандони динӣ ва камтар аз сӯи аскарони бадахшӣ дар марҳилаҳои гуногун ворид мешаванд.

Соли 2014Соли 2015Соли 2019Соли 2020
30,530,832,732,9

Таърих

Бино бар роҳномаҳо ва ҷаҳоннамоҳои арабизабон ва порсизабони садаҳои миёна, ноҳияи Ишкошим дар гузашта Вахон (форсӣ: وخان‎) ном доштааст.[5] Вале ин аз эҳтимол дур аст, зеро қабл аз "истилои" Шуравӣ Ишкошим як вулуси алоҳида ва Вахон вулусе алоҳида будаанд.

Ишкошим аз замони Сомониён то соли 1895 ҳукумате мустақил дошта ва фармонравоёни онро шоҳ мехондаанд. Қаламрави подшоҳии Вахон сарзамини имрӯзаи ноҳияи Ишкошим ва вулусволии афғонии Ишкошим (форсӣ: اشکاشم‎) дар ду канораи рӯди Панҷро дар бар мегирифтааст.

Соли 1895 подшоҳии Ишкошим, ки дар ҳар ду канораи рӯди Панҷ қарор дошт, дар паи ҷаҳонгириҳои Русия ва Британия дупора гардид ва канораи рост ба аморати Бухоро ва канораи чап ба Афғонистон дода шуд.[6]

Ишкошим дар солҳои 1878 – 1920 яке аз бекигариҳои аморати Бухоро буд ва бек дар рустои Ишкошим менишаст ва мир хонда мешуд.

Пас аз инқилоби Бухоро дар соли 1920 ва таъсиси Ҷумҳурии Мухтори Шӯравии Тоҷикистон дар соли 1924, Ишкошим бахше аз Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон гардид, ки 2 январи соли 1925 таъсис дода шуд.

Бахшҳои идорӣ

Бар асоси Қонуни тақсимоти кишварӣ, ноҳияи Ишкошим 1 шаҳрак ва 6 ҷамоат дорад[7]

Ҷамоатҳои ноҳияи Ишкошим
ҶамоатАҳолӣДеҳаҳо
Деҳоти Рустамбек Юсуфбеков6567Ишкошим, Авҷ, Дашт, Намадгути Поён, Намадгути Боло, Рин, Сумҷин, Удит, Яхшвол, Удит, Раманит, Тоқахона
Аскар Замиров2527Андароб, Гармчашма, Кӯҳи Лаъл, Дашти Мирӣ, Сист, Сниб, Деҳлох, Хасхоруғ
Вранг5152Вранг, Инеф, Внукут, Дриж, Ширгин, Ямг,Нижгар
Зонг4863Зонг, Зугванд, Лангар, Ҳисор, Ратм
Қозидеҳ1880Қозидеҳ, Бағуш, Баршор, Возг, Шанбедеҳ, Шест
Вахон4 862Шитхарв, Даршай
ПтупПтуп, Вичкут, Зумудг, Навобод, Туггоз, Ямчун

Ҳукумат

Сарвари ноҳияи Ишкошим Раиси Ҳукумати он аст, ки аз ҷониби Раиси Ҷумҳури Тоҷикистон таъйин мегардад. Ниҳоди қонунгузори ноҳияи Ишкошим — Маҷлиси намояндагони халқӣ мебошад, ки аз тарафи ҳама мардуми ноҳияи Ишкошим ба муддати 5 сол интихоб мешавад.

Эзоҳ

Манобеъ