Policja (Polska)

policja państwowa funkcjonująca na terenie Polski

Policjaumundurowana (służba mundurowa) i uzbrojona formacja służąca społeczeństwu i przeznaczona do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz do utrzymywania bezpieczeństwa publicznego i porządku publicznego; jeden z organów ścigania. Została utworzona na mocy Ustawy o Policji z dnia 6 kwietnia 1990 roku. Nadzór nad Policją sprawuje minister właściwy ds. wewnętrznych. Zwierzchnikiem wszystkich funkcjonariuszy i pracowników cywilnych formacji jest Komendant Główny Policji. Od 22 grudnia 2023 stanowisko komendanta głównego zajmuje insp. Marek Boroń.

Policja
Logo
Logo Policji
Ilustracja
Odznaka Policji
Państwo

 Polska

Data utworzenia

10 maja 1990[1]

Komendant Główny Policji

insp. Marek Boroń

Zastępcy Komendanta Głównego Policji

nadinsp. Roman Kuster, nadinsp. Rafał Kochańczyk

Budżet

10,1 mld PLN[2] (2021)

Zatrudnienie

96 698[3] (31 grudnia 2023)

Adres
ul. Puławska 148/150
02-514 Warszawa
Położenie na mapie Warszawy
Mapa konturowa Warszawy, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Komenda Główna Policji”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Komenda Główna Policji”
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa konturowa województwa mazowieckiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Komenda Główna Policji”
Ziemia52°11′16,55″N 21°01′23,12″E/52,187931 21,023089
Strona internetowa
Funkcjonariusze w umundurowaniu galowym
Obchody święta Policji w Białymstoku

W całej Polsce istnieje telefoniczne przekierowanie z numeru 997 do centrum powiadamiania ratunkowego, które działa zarówno z telefonu komórkowego, jak i stacjonarnego. Centrum powiadamiania ratunkowego obsługuje zgłoszenia alarmowe kierowane do numerów alarmowych 112, 997, 998 i 999, umożliwiając przekazanie zgłoszenia alarmowego w celu zaangażowania właściwych służb ratowniczych[4].

Jednolitym numerem alarmowym obowiązującym na terenie całej Unii Europejskiej jest numer 112. Działa zarówno z telefonów stacjonarnych, jak i komórkowych. Numer 112 służy do powiadamiania w sytuacjach zagrożenia zdrowia, życia lub mienia. Wybranie numeru 112 z jakiegokolwiek telefonu spowoduje połączenie z centrum powiadamiania ratunkowego. Operator 112 może, w miarę potrzeby, przełączyć połączenie do jednostki Państwowej Straży Pożarnej, Policji lub Państwowego Ratownictwa Medycznego.

Święto Policji obchodzone jest 24 lipca.

Historia

Władze

Centralnym organem administracji rządowej, właściwym w sprawach ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz utrzymania bezpieczeństwa i porządku publicznego jest Komendant Główny Policji powoływany i odwoływany przez Prezesa Rady Ministrów na wniosek ministra właściwego do spraw wewnętrznych. Zastępców Komendanta Głównego powołuje i odwołuje minister na jego wniosek.

Na poziomie wojewódzkim Policją kierują komendanci wojewódzcy powoływani i odwoływani przez ministra na wniosek Komendanta Głównego. W toku procedury minister zasięga opinii właściwego wojewody. Zastępców komendantów wojewódzkich powołuje i odwołuje Komendant Główny na ich wniosek.

W powiatach i miastach na prawach powiatu wyżej opisane zadania realizują komendanci powiatowi lub miejscy. Powołuje ich komendant wojewódzki po zasięgnięciu opinii właściwego starosty lub prezydenta miasta. Powołuje i odwołuje on również zastępców tych komendantów. Komendanci powiatowi/miejscy powołują i odwołują kierownictwo komisariatów policji, posterunków i rewirów dzielnicowych działających na ich terenie.

Struktura organizacyjna Policji

Policja składa się z następujących rodzajów służb:

  • kryminalnej;
  • śledczej;
  • prewencyjnej;
  • spraw wewnętrznych;
  • kontrterrorystycznej;
  • zwalczania cyberprzestępczości;
  • wspomagającej (w zakresie organizacyjnym, logistycznym i technicznym)[5].

W skład Policji wchodzą również: policja sądowa, Akademia Policji w Szczytnie, ośrodki szkolenia, szkoły policyjne, instytuty badawcze oraz wyodrębnione oddziały prewencji i pododdziały antyterrorystyczne. Komendant Główny Policji ma możliwość powołania w uzasadnionym przypadku innego rodzaju służb[5].

Insygnia służb Policji
SłużbaKryminalnaPrewencyjnaRuchu DrogowegoLogistycznaOddziały prewencjiSądowa
Insygnia

Jednostki Policji

Akademia Policji w Szczytnie

Komendy Wojewódzkie Policji

ObszarKomendaKomendant
dolnośląskie Komenda Wojewódzka Policji we Wrocławiunadinsp. Paweł Półtorzycki[7]
kujawsko-pomorskie Komenda Wojewódzka Policji w Bydgoszczyinsp. Jakub Gorczyński
lubelskie Komenda Wojewódzka Policji w Lubliniep.o mł. insp. Tomasz Gil[8]
lubuskie Komenda Wojewódzka Policji w Gorzowie Wielkopolskimp.o. insp. Jerzy Czebreszuk
łódzkie Komenda Wojewódzka Policji w Łodziinsp. Mariusz Krzysztyniak
małopolskie Komenda Wojewódzka Policji w Krakowieinsp. Piotr Morajko
mazowieckie Komenda Wojewódzka Policji z siedzibą w Radomiunadinsp. Waldemar Wołowiec
opolskie Komenda Wojewódzka Policji w Opoluinsp. Magdalena Nguyen-Fudala
podkarpackie Komenda Wojewódzka Policji w Rzeszowieinsp. Jarosław Tokarczyk
podlaskie Komenda Wojewódzka Policji w Białymstokuinsp. Kamil Borkowski
pomorskie Komenda Wojewódzka Policji w Gdańskup.o. insp. Bogusław Ziemba
śląskie Komenda Wojewódzka Policji w Katowicachinsp. Tomasz Michułka
świętokrzyskie Komenda Wojewódzka Policji w Kielcachinsp. Grzegorz Napiórkowski[9]
warmińsko-mazurskie Komenda Wojewódzka Policji w Olsztyniep.o. mł. insp. Paweł Krauz[10]
wielkopolskie Komenda Wojewódzka Policji w Poznaniuinsp. Tomasz Olczyk[11]
zachodniopomorskie Komenda Wojewódzka Policji w Szczecinieinsp. Szymon Sędzik
Warszawa Komenda Stołeczna Policjiinsp. Dariusz Walichnowski[12]

Komenda Stołeczna Policji, która stanowi aparat pomocniczy Komendanta Stołecznego Policji, wykonuje swoje zadania na obszarze m.st. Warszawy oraz dziewięciu powiatów: grodziskiego, legionowskiego, mińskiego, nowodworskiego, otwockiego, piaseczyńskiego, pruszkowskiego, warszawskiego zachodniego i wołomińskiego. Obszar ten jest wyłączony z terytorialnego zasięgu działania Komendanta Wojewódzkiego Policji właściwego dla województwa mazowieckiego[5]. Komendant Stołeczny Policji na obszarze swojego działania wykonuje zadania i kompetencje Komendanta Wojewódzkiego Policji[5].

Posterunki

Komenda Powiatowa Policji w Brodnicy
Komisariat policji w Bystrzycy Kłodzkiej
Posterunek policji w Międzylesiu

Liczba posterunków Policji w Polsce[13]:

  • 2008 rok – 822
  • czerwiec 2012 roku – 692
  • koniec 2015 roku – 399[14]

Statystyki demograficzne

Polska Policja to ponad 100 tys. funkcjonariuszy[15] (analogicznie liczebność Milicji Obywatelskiej w PRL wynosiła ok. 80 000 milicjantów[16] nie licząc przeszło 300 tysięcy ORMO), z czego 58% służy w pionie prewencji, 34% w kryminalnym, a pozostałe 8% w działach pomocniczych. 14% funkcjonariuszy stanowią kobiety. Najwięcej, – 6695 funkcjonariuszek – ma staż od 3 do 10 lat, natomiast 229 kobiet służy od ponad 30 lat[17]. Wiekowo wśród polskich funkcjonariuszy przeważa grupa 30-40-latków (44%), dalej plasują się 40-50-latkowie (25%) i 25-30-latkowie (21%), policjanci w wieku poniżej 25 i powyżej 50 lat stanowią 5% stanu. Większość policjantów ma wykształcenie średnie (72%), wyższe ma 27%, a podstawowe i zawodowe jedynie 1%. Policjantów w codziennej pracy wspiera ok. 25 tys. pracowników cywilnych.

Zadania Policji

Policjanci podczas zamieszek na placu Konstytucji w Warszawie 11 listopada 2011
  • ochrona życia i zdrowia ludzi oraz mienia przed bezprawnymi zamachami godzącymi w te dobra;
  • ochrona bezpieczeństwa i porządku, zapewnienie spokoju w miejscach publicznych, w transporcie i komunikacji publicznej, w ruchu drogowym i na wodach;
  • wykrywanie i ściganie sprawców przestępstw i wykroczeń;
  • działania profilaktyczne (prewencyjne) w celu ograniczenia popełniania przestępstw i wykroczeń, a także wszelkim zachowaniom kryminogennym, współpraca w tym zakresie z innymi podmiotami;
  • kontrola przestrzegania przepisów porządkowych i administracyjnych obowiązujących w miejscach publicznych, a także związanych z działalnością publiczną;
  • zarządzanie informacją kryminalną, prowadzenie baz danych Systemu Informacyjnego Schengen, DNA;
  • współpraca z policjami innych państw, a także z organami i instytucjami Unii Europejskiej, realizacja zadań wynikających z podpisanych umów międzynarodowych i odrębnych przepisów;
  • gromadzenie, przetwarzanie i przekazywanie informacji kryminalnych;
  • realizacja zadań wynikających z przepisów prawa Unii Europejskiej oraz umów i porozumień międzynarodowych na zasadach i w zakresie w nich określonych;
  • prowadzenie zbiorów danych zawierających informacje gromadzone przez uprawnione organy o odciskach linii papilarnych osób, niezidentyfikowanych śladach linii papilarnych z miejsc przestępstw oraz o wynikach analizy kwasu deoksyrybonukleinowego (DNA);
  • nadzór nad strażami gminnymi/miejskimi oraz nad innymi specjalistycznymi uzbrojonymi formacjami.

Zgodnie z art. 19 ust. 22 Ustawy o Policji minister właściwy do spraw wewnętrznych przedstawia corocznie Sejmowi i Senatowi informację o działalności Policji określonej w ust. 1–21, w tym informacje i dane, o których mowa w art. 20 ust. 3 ustawy. Informacja jest udostępniana w postaci druku sejmowego (senackiego).

Uprawnienia Policji

Wspólny patrol na pograniczu polsko-niemieckim (2006)

W ramach wykonywania swoich ustawowych obowiązków Policja wykonuje czynności: operacyjno-rozpoznawcze, dochodzeniowo-śledcze i administracyjno-porządkowe.

Wykonując wymienione czynności policjanci mają prawo do:

  • legitymowania osób w celu ustalenia ich tożsamości (z uzasadnieniem);
  • zatrzymywania osób na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania karnego i innych ustaw;
  • zatrzymywania osób pozbawionych wolności, które korzystając z przepustki nie powróciły w wyznaczonym terminie do zakładu karnego lub aresztu śledczego;
  • zatrzymywania osób stwarzających zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego i mienia;
  • pobierania od osób wymazu ze śluzówki policzków w celu identyfikacji osób o nieustalonej tożsamości oraz osób usiłujących ukryć swoją tożsamość, jeżeli ustalenie tożsamości w inny sposób nie jest możliwe, pobierania materiału biologicznego ze zwłok ludzkich o nieustalonej tożsamości;
  • przeszukiwania osób i pomieszczeń na podstawie przepisów Kodeksu postępowania karnego i innych ustaw;
  • dokonywania kontroli osobistej, a także przeglądania zawartości bagaży i sprawdzania ładunku w portach i na dworcach oraz w środkach transportu lądowego, powietrznego i wodnego, w razie istnienia uzasadnionego podejrzenia popełnienia czynu zabronionego pod groźbą kary;
  • obserwowania i rejestrowania obrazu zdarzeń w miejscach publicznych, a w określonych przypadkach, także i dźwięku,
  • kontrolowanie rodzaju używanego paliwa przez pobranie próbek paliwa ze zbiornika pojazdu;
  • żądania pomocy od instytucji państwowych, organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego oraz jednostek gospodarczych prowadzących działalność w zakresie użyteczności publicznej, oraz zwracania się o niezbędną pomoc do innych jednostek gospodarczych i organizacji społecznych, jak również zwracania się w nagłych wypadkach do każdej osoby o udzielenie doraźnej pomocy, w ramach obowiązujących przepisów prawa.

Krytyka

Justyn Piskorski w 2011 roku stwierdził, że karierę w policji robi się dzięki poprawie statystyk przestępczości i wykrywalności, także poprzez manipulowanie statystykami, w tym przy rejestracji przestępstw. Sprzyja temu brak mechanizmu weryfikacji działań Policji, np. mała kontrola prokuratorska[18].

Również według Adama Rapackiego problemem jest manipulacja statystykami przestępczości. Policja informuje prokuraturę, dopiero gdy już prowadzi działania operacyjno-śledcze i jest bliska zatrzymania sprawców, a także prowadzi jedynie akcje poszukiwawcze zaginionych, gdy istnieją silne przesłanki wszczęcia śledztwa w sprawie zabójstwa. Inny przykład według Rapackiego, to wykrywalność przestępstw z ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii powyżej 90%[19].

Wyposażenie

Środki przymusu bezpośredniego stosowane przez Policję

Obecnie wykorzystywany model policyjnego radiowozu
Radiowóz patrolowy BMW serii 3 (od 2019)
Furgonetka służb prewencji
Obecnie wykorzystywany model policyjnego motocykla
Przyczepa do przewozu psów służbowych
Patrol Komisariatu Rzecznego Policji na Wiśle w Warszawie
Patrol policji konnej w umundurowaniu galowym w Chorzowie
Patrol policji konnej w umundurowaniu służbowym w Tomaszowie Mazowieckim
Funkcjonariusze SPKP podczas szturmu z użyciem rampy szturmowej
Funkcjonariusze jednostki antyterrorystycznej na pokazach policyjnych
  • kajdanki i prowadnice
  • pałka policyjna
  • kaftan bezpieczeństwa
  • gaz drażniący (chemiczne środki obezwładniające)
  • siła fizyczna
  • pasy i siatki obezwładniające
  • pies i koń służbowy
  • wodne środki obezwładniające (armatka wodna)
  • kolczatka drogowa
  • pociski niepenetracyjne miotane z broni palnej
  • kask zabezpieczający
  • przedmioty przeznaczone do obezwładniania osób za pomocą energii elektrycznej
  • pojazdy służbowe
  • środki przeznaczone do pokonywania zamknięć budowlanych i innych przeszkód, w tym materiały wybuchowe
  • środki pirotechniczne o właściwościach ogłuszających lub olśniewających

Podstawą prawną użycia środków przymusu bezpośredniego jest Ustawa z dnia 24 maja 2013 r. o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej (Dz.U. z 2024 r. poz. 383).

Do wyposażenia Policji zalicza się także broń palną:

Roboty

  • PIAP Gryf[21] – średni robot pirotechniczny
  • PIAP IBIS[21] – duży robot pirotechniczny

Pojazdy

Typ pojazdówLiczbaUwagi
Samochody osobowe14178
  • Kia (np. Cee’d, Sportage, Optima, Venga) – 5 343 szt.
  • Opel (np. Astra, Insignia, Corsa, Vectra, Mokka) – 2 758 szt.
  • Hyundai (np. Elantra, I20, I30, Tuscon, Kona) – 1 733 szt.
  • Fiat (np. Bravo, Tipo, Stillo, Albea, Doblo) – 587 szt.
  • Skoda (np. Superb, Octavia, Kodiaq, Yeti, Fabia) – 992 szt.
  • Toyota (np. Auris, Avensis, Camry, Corolla, Yaris) – 1 046 szt.
  • BMW (np. 320i, 330i, X5) – 302 szt.
  • Ford (np. Focus, Fusion, Galaxy, Tourneo Connect) – 258 szt.
  • Renault (np. Megane, Kangoo, Thalia) – 235 szt.
  • Citroen (np. Berlingo, C3, C4 Cactus) – 174 szt.
  • VW ( np. Caddy, Passat, Golf) – 179 szt.
  • Peugeot (np. Partner, 307, 308) – 97 szt.
Samochody osobowe terenowe595
  • Toyota (np. Land Cruiser, Hilux, Rav 4) – 188 szt.
  • Mitsubishi (np. Pajero, L200) – 73 szt.
  • Nissan (np. Pathfinder, X-Trail, Navara) – 114 szt.
  • Ford Ranger – 37 szt.
  • Land Rover (np. Freelander, Defender) – 32 szt.
  • Isuzu D-Max – 48 szt.
Samochody furgon4132
  • Fiat Ducato – 862 szt.
  • VW (Transporter, Crafter, Multivan, Caravella) – 1 738 szt.
  • Renault (Traffic, Master) – 293 szt.
  • Opel (Movano, Vivaro) – 217 szt.
  • Ford (Transit, Tourneo Custom) – 154 szt.
  • Mercedes Benz (Sprinter, Vito) – 607 szt.
  • Peugeot (Boxer, Expert) – 36 szt.
  • Toyota Proace – 21 szt.
  • MAN TGE – 182 szt.
Samochody ciężarowe42
Autobusy97
Samochody specjalistyczne580
Łodzie motorowe313
Motocykle1268
Przyczepy523
Inne104
Łącznie21 832Stan na 01.01.2022[22]

Statki powietrzne[23][24]

Schemat malowania śmigłowców W-3 lotnictwa policji
Schemat malowania śmigłowców S-70i Black Hawk Policji
TypLiczbaNumery maszynZdjęciePrzeznaczenieUwagi
Śmigłowce
S-70i Black Hawk4/5SN-70XP
SN-71XP
SN-72XP
SN-73XP
wielozadanioweW 2018 roku zakupiono 3 śmigłowce. Trafiły do zarządu lotnictwa w KGP Komendy Głównej Policji. Są wykorzystywane przez Biuro Operacji Antyterrorystycznych do desantu, ewakuacji i szybkiego przemieszczania się po kraju[25][26][27][28][29][30].

W 2022 roku zawarto umowę na zakup kolejnych 2 egzemplarzy[31]. Pierwszy z nich dostarczono w grudniu 2023 roku[32].

Mi-8T2SN-41XP
SN-42XP
transportowo-pasażerskieŚmigłowce są wykorzystywane przez Centralny Pododdział Kontrterrorystyczny Policji "BOA"
PZL W-3A Sokół2SN-31XP
SN-32XP
patrolowo-poszukiwawcze
i transportowo-pasażerskie
Wyposażone w głośniki zewnętrzne, reflektor-szperacz i głowice optoelektroniczne[33].
Bell 407GXi7SN-80XP
SN-81XP
SN-82XP
patrolowo-poszukiwawczeW 2019 roku zakupiono 3 sztuki. Pierwszy egzemplarz odebrany został 6 grudnia 2019, zaś pozostałe dwa we wrześniu 2020 roku[34].

W 2023 roku zakupiono kolejne 4 sztuki. Wszystkie egzemplarze zostały odebrane w grudniu tego roku[35].

Wyposażone w reflektor-szperacz i głowice optoelektroniczną[36][37][38].

Bell 206B JetRanger II
Bell 206B3 JetRangerIII
2SN-16XP
SN-17XP
patrolowo-poszukiwawczeZakupione jako maszyny używane, SN-16XP wyprodukowano w 1991, a SN-17XP w 2000 roku[39].

Wyposażone w głośniki zewnętrzne, reflektor-szperacz i głowice optoelektroniczne[40].

Bell 412HP1SN-18XP pasażerskieŚmigłowiec został odziedziczony po zlikwidowanym 36. Specjalnym Pułku Lotnictwa Transportowego.

W latach 1996 – 2014 formacja użytkowała 2 śmigłowce PZL Kania, które zostały wycofane z czynnej służby z m.in. powodów finansowych[41]. Egzemplarz o numerze rejestracyjnym SN-51XP w maju 2020 przekazany został do Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie[42]. Od 2011 roku Policja użytkowała samolot Aeroprakt-22LS o numerach SP-YDF, jednak w 2014 roku uległ on wypadkowi podczas wykonywania zadania służbowego związanego z przestępstwem. Maszyna została skreślona ze stanu[43][44].

Zobacz też

Przypisy

Linki zewnętrzne